Zijn er materialen, die kunnen werken als hersenen? Om die vraag draait het onderzoek dat hoogleraar Alex Khajetoorians aan de Radboud Universiteit Nijmegen doet. Hij is hoofd van het SPiN-lab, onderdeel van het Institute for Molecules and Materials van de faculteit Science. ‘We werken aan materialen voor een nieuwe generatie computers, die net zo efficiënt werken als onze hersenen.’
Als hoogleraar Scanning Probes in Nijmegen (SPiN) werkt Alex Khajetoorians onder meer met een microscoop met de hoogste resolutie van Nederland. Met deze microscoop, kan hij tot op atoomniveau de elektronische en magnetische eigenschappen van materialen onderzoeken. ‘We proberen nog onontdekte materiaaleigenschappen te begrijpen en in te zetten voor nieuwe computertechnologieën’, zegt Khajetoorians.
Als hoogleraar Scanning Probe Microscopy was Khajetoorians één van de sprekers tijdens het Lifeport Semicon Event op 27 januari 2026. Hij verzorgde een parallelsessie in de track Disruptive Technologies met als titel National Efforts in Neuromorphic Computing.
Neuromorphic computing
Het onderzoek naar de nieuwe generatie computers is gebaseerd op de architectuur en de werking van onze hersenen, ook wel neuromorphic computing genoemd. ‘We moeten computers efficiënter maken, omdat ze nu energie slurpende datacenters nodig hebben’, verklaart Khajetoorians. ‘Als we meer computerkracht nodig hebben voor AI, denk aan zelfrijdende auto’s en andere toekomstige toepassingen, dan is dat een heilloze weg. Ter vergelijking: er is nu al meer energie nodig voor het trainen van een AI-systeem van een zelfrijdende auto dan er energie nodig is om de auto te maken en in beweging te krijgen.’
Alex Khajetoorians
Lifeport Semicon Event
De Lifeportregio Arnhem Nijmegen speelt als tweede semiconregio van Nederland een belangrijke rol in de ontwikkeling van innovatieve semiconductors (chips). ‘Iedereen denkt bij semiconductors meteen aan ASML en de regio Eindhoven, maar hier is een uitgebreid netwerk van semiconbedrijven, wetenschappelijke onderzoeksinstituten aan de Radboud Universiteit, innovatieve startups, overheden en onderwijsorganisaties’, betoogt Khajetoorians.
Hij benadrukt het belang van het eerste Lifeport Semicon Event dat op 27 januari in het Goffertstadion werd gehouden. ‘Daarmee maken we zichtbaar wat hier gebeurt op het gebied van semicontechnologie en kunnen we met elkaar in gesprek over oplossingen voor actuele en maatschappelijk relevante thema’s.’
Maatschappelijke vraagstukken
Naast energie zijn veiligheid en onafhankelijkheid van bijvoorbeeld techbedrijven in Amerika, of China, als het gaat om specifieke grondstoffen, ook belangrijke argumenten om sterk in te zetten op onderzoek naar en ontwikkeling van de nieuwe generatie zelfdenkende computers, vindt Khajetoorians. ‘Dat zijn grote vraagstukken waar we voor staan en waar oplossingen voor nodig zijn. We moeten naar meer autonomie door bijvoorbeeld aan een andere AI-technologie te werken, zodat we minder afhankelijk zijn van bedrijven als Microsoft.’
Neuromorphic NL
Samenwerking tussen wetenschappelijke onderzoekers, het bedrijfsleven en de overheden in Nederland is volgens Khajetoorians van levensbelang voor doorbraken op het gebied van deze maatschappelijke vraagstukken. Daarvoor heeft zijn team in Nijmegen het voortouw genomen met de publicatie van het whitepaper Neuromorphic Computing in the Netherlands.
Dit initiatief is omarmd door de Topsector ICT van de nationale overheid. Daaruit is een actieplan uit voortgekomen, waarmee Nederland zijn internationale positie op het gebied computertechnologie gebaseerd op de werking van onze hersenen versterkt door de ontwikkeling van deze volgende generatie computers te versnellen. Khajetoorians verwijst in dit verband naar het onderzoeksvraag Materialen die leren en leren hoe we die verantwoord kunnen gebruiken, dit is een onderdeel van het nieuwe programma NWA ORC 2026 van de NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA).