Semiconsector in Lifeport onderscheidt zich wereldwijd door samenwerking met maakbedrijven en kennisinstellingen

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen heeft met het ontwerp, ontwikkeling én productie van halfgeleiders (microchips) als enige regio in de Benelux de complete waardeketen van de semiconsector in huis. Wereldwijd actieve bedrijven als NXP Semiconductors, Nexperia, Ampleon en Besi werken hier samen met gespecialiseerde technische maakbedrijven en super-innovatieve start-ups.
We spraken met Maurice Geraets, executive director van NXP Nederland en Erik-Mark Huitema, algemeen directeur van High Tech NL over de kracht van de semiconsector in deze regio.

Links Maurice Geraets en rechts Erik-Mark Huitema‘Naast de samenwerking tussen bedrijven komt er nog bij dat we ook nauw samenwerken met overheden en onderwijsinstellingen’, zegt Geraets. ‘Binnen NXP wereldwijd onderscheiden we ons daarmee in Nederland. Die intensieve samenwerkingen helpen ons om steeds vernieuwender en efficiëntere chips te ontwikkelen.’

Meerjarenplan

High Techbedrijven, groot en klein, gemeenten, de provincie Gelderland en kennisinstituten hebben hun krachten gebundeld in het Meerjarenplan Lifeport Semicon 2026 – 2034: The future of chips in Lifeport.
De opzet is om de komende jaren te werken aan een verdubbeling van de omvang van de semiconsector in 2034. Daarvoor is 1,1 miljard euro aan private en overheidsinvesteringen nodig. Groei van de chipsector betekent meer economische groei, toename van de werkgelegenheid en meer welvaart in de regio.

Semicon ecosysteem

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen huisvest een uitgebreid ‘semicon ecosysteem’, dat met zo’n vijftig bedrijven, ruim 10.000 werknemers en een jaarlijkse omzet van circa 3,5 miljard euro, na Brainport Eindhoven de tweede semiconregio van Nederland is.
Lifeport stimuleert de werking van het semicon ecosysteem door bedrijven, high techbedrijven én de maakindustrie, met onderwijs- en kennisinstellingen en overheden in contact te brengen.

‘Als NXP maken we deel uit van The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen. Daarnaast zitten we als Nederlandse semiconsector aan tafel met vier verschillende ministeries in de Nederlandse Semicon Board. Dat is bijzonder’, zegt Geraets. ‘Binnen NXP wereldwijd onderscheiden we ons ook daarmee in Nederland. Die intensieve samenwerkingen helpen ons om steeds vernieuwender en efficiëntere chips te ontwikkelen.’

Belang investeringsagenda

Het wereldwijde hoofdkantoor van NXP staat in Eindhoven, de grootste Nederlandse vestiging bestaande uit research and development en de chipfabriek staan in Nijmegen. ‘NXP is wereldwijd de grootste leverancier van chips voor de auto-industrie. Daarnaast maken we heel veel chips voor andere toepassingen. In een gemiddelde auto zitten zo’n duizend chips’, schetst Geraets. ‘Bij onze R&D-afdeling in Nijmegen werken bijna duizend mensen onder meer aan de ontwikkeling van innovatieve chips voor elektrische auto’s. De auto-industrie ontwikkelt zich steeds verder. R&D is voor ons heel belangrijk. Daarom is de Lifeport Semicon investeringsagenda ook zo belangrijk.’

Chipindustrie in Nederland

Samen met Brainport Eindhoven, vooral sterk in het bouwen van machines voor de productie van chips (ASML) en de regio Twente, met name gespecialiseerd in chipontwerp, vormt Lifeport Regio Arnhem Nijmegen het zwaartepunt van de Nederlandse halfgeleiderindustrie. Bedrijven en kennisinstituten in en rond Nijmegen werken aan de hele productieketen van chips, de ontwikkeling van slimme toepassingen van chips, zoals chip-packaging en het bouwen van machines voor de chipindustrie.

‘Lifeport is een mooie, innovatieve regio, zeker als het gaat om semicon. Er worden veel vernieuwingen ontwikkeld, waarbij chips steeds slimmer en kleiner worden. Denk aan chips voor robotisering, de energiesector en voor het gebruik in fabrieken’, zegt Erik-Mark Huitema.
Deze branchevereniging voor de Nederlandse hightechindustrie jaagt innovatie aan door bedrijven en kennisinstellingen met elkaar te verbinden en de belangen van hightechbedrijven, met name in de halfgeleiderindustrie, te behartigen.

Chips basis moderne samenleving

De ontwikkeling en productie van (micro)chips vormt de basis voor onze moderne samenleving. Ze zijn onmisbaar voor de werking van vrijwel alle elektrische apparaten, die we dagelijks gebruiken. Halfgeleiders sturen onder meer de energiestromen in apparaten aan. Chips zijn ook niet meer weg te denken bij allerlei industriële processen. Denk aan de auto(industrie), robotstofzuigers, elektrische tandenborstels en scheerapparaten tot het goed functioneren van het elektriciteitsnet en diagnoseapparatuur in ziekenhuizen.

Medische chips

‘Een chip bestaat uit een heel klein stukje silicium met een enorm aantal elektronische schakelingen daarop. Dat klinkt eenvoudig, maar chips worden steeds geavanceerder. NXP produceert ook speciale chips voor medische diagnoseapparatuur, zoals röntgenfotografie’, verklaart Geraets. ‘Daarnaast maken we ook chips voor kleinere medische apparaten, zoals hoortoestellen. In Leuven in België hebben we bijvoorbeeld een speciale chip ontwikkeld. Deze chip kan geluid aan de kant van het oor, waarmee je niet meer kunt horen, naar het hoorapparaat in je andere, nog wel functionerende oor sturen. Daarmee verbeteren we de kwaliteit van leven.’

Toonaangevende positie versterken

Nederland, met name Eindhoven en Nijmegen, heeft van oudsher een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de halfgeleiderindustrie, omdat Philips zich vanaf half vorige eeuw toelegde op het ontwerp en de productie van chips.
Philips Semiconductors veranderde in 2006 in NXP en in 2017 splitste NXP hun Standaard Products Divisie af, die verder ging als Nexperia. ‘Daarnaast hebben we in Nederland bedrijven in sleuteltechnologie, die machines voor de chipindustrie wereldwijd maken, zoals ASML, ASMPT en BESI. Daar zijn er niet veel van in de wereld’, constateert Huitema.

Hij beklemtoont dat de Lifeport Semicon investeringsagenda belangrijk is om die toonaangevende positie van semicon in de regio, maar ook in Nederland en Europa te versterken. ‘Daarbij is het noodzakelijk om innovatieve ontwikkelingen te steunen, maar ook om de bestaande halfgeleiderindustrie te vernieuwen’, stelt Huitema. ‘Eenvoudige chips, om het zo maar te zeggen, zoals Nexperia die maakt voor bijvoorbeeld scheerapparaten en accuboormachines, blijven belangrijk en worden ook steeds efficiënter in hun powermanagement.’

Innovatieve chippackaging

Lifeport voorop met innovaties, zoals chippackaging, waar CITC-TNO aan werkt. Dit Chip Innovation Technology Center doet onderzoek naar en test vernieuwende technologieën om chips te voorzien van een beschermlaag (verpakking), die de functie van de chip versterkt en ook functies toevoegt. ‘Goede packaging zorgt ervoor dat chips zo efficiënt mogelijk werken. Het is mooi om te zien dat een bedrijf als ITEC in Nijmegen daarop inspeelt en een geautomatiseerd systeem heeft ontwikkeld voor chippackaging’, constateert Huitema. ‘Dan hoeven we daarvoor niet meer naar China en zijn we op dit gebied niet kwetsbaar meer voor internationale handelsbeperkingen. Dat maakt de Nederlandse economie sterker en is goed voor de werkgelegenheid.’

Huitema wijst erop dat de chipindustrie wereldwijd niet alleen een economische factor is, maar gezien de spanningen tussen grootmachten als de Verenigde Staten en China ook steeds meer geopolitieke betekenis heeft. ‘Daarom is het goed om belangrijke elementen in de waardeketen van de halfgeleiderindustrie in West-Europa te hebben.’

Samenwerking met onderwijs

Om de groei van de halfgeleiderindustrie in Nederland en met name in de Lifeport-regio mogelijk te maken, wordt er ook flink geïnvesteerd in de samenwerking van bedrijven en het onderwijs. Daarbij gaat het nadrukkelijk om onderwijs van mbo tot en met de Radboud Universiteit. ‘Eigenlijk moet je kinderen, jongens én meisjes, op de basisschool al laten kennismaken met de mogelijkheden van chips, techniek en technologie’, zegt Geraerts. ‘Gelukkig gebeurt dat ook steeds meer.’

Lifeport Semicon Talentplan

Onderdeel van het Meerjarenplan Lifeport Semicon 2026 – 2034: The future of chips in Lifeport, is het Lifeport Semicon Talentplan, waarbij op verschillende manieren wordt geïnvesteerd in het opleiden van jongeren, maar ook van volwassenen (Leven Lang Ontwikkelen) tot technische en technologische vakmensen. Het gaat om het ontwikkelen en invoeren van speciale onderwijsmodules, de inrichting van laboratoria en het uitvoeren van multidisciplinaire projecten. Daar wordt door het rijk, in de eerste fase 2 miljoen in geïnvesteerd, oplopend tot 6 miljoen in de komende jaren.

NXP en Radboud Universiteit

NXP werkt al diverse jaren samen met de drie technische universiteiten in Nederland, maar ook steeds meer met ROC Nijmegen, de HAN University of Applied Sciences, ARTeZ Hogeschool voor de kunsten in Arnhem en de Radboud Universiteit Nijmegen.
‘Er werken zo’n zestig onderzoekers, die aan het promoveren zijn en daarmee hun PhD behalen, bij ons en acht parttime hoogleraren’, vertelt Geraerts. ‘Het is mooi om te zien dat de Radboud Universiteit ook een actieve rol neemt. We zijn aan het kijken hoe we onze eigen onderzoeksvragen beter kunnen matchen met onderzoek dat de universiteit doet.’

De Radboud Universiteit doet onder meer onderzoek naar een nieuwe, efficiëntere generaties chips en computers, bijvoorbeeld neuromorphic computing. Daarbij werken computers meer zoals de hersenen van de mens. Ander onderzoek aan de universiteit richt zich op fotonische (geheugen)chips, die werken op basis van licht in plaats van elektriciteit.

De samenwerking tussen bedrijven en onderwijs- en kennisinstellingen zorgt ervoor dat het onderwijs meer oog krijgt voor vragen van de bedrijven. En andersom: dat bedrijven meer maatschappelijk betrokken zijn. Daar is Geraets van overtuigd: ‘Het helpt voor de verbinding als je niet eens in de drie maanden met elkaar vergadert, maar gewoon dagelijks met elkaar aan het werk bent. Dat stimuleert innovatie.’

Je wordt wakker, zet koffie, pakt je telefoon, opent de koelkast, start de wasmachine, checkt je OV-kaart of stapt in je auto. Zonder dat je het doorhebt, heb je dan al tientallen chips gebruikt. Niet de eetbare soort, maar piepkleine stukjes technologie die alles laten werken. En een verrassend groot deel daarvan komt uit Nijmegen.

Ze zitten in telefoons, tablets, laptops, betaalpassen, ID-kaarten, wasmachines, vaatwassers, koelkasten, zonnepanelen, slimme meters, horloges, gehoorapparaten, pacemakers, MRI-scanners, röntgenapparatuur, mixers, thermostaten en dus ook in auto’s. “Elke auto ter wereld heeft minstens één chip uit onze fabriek,” stelt Marcel Rijnsburger, sr. director corporate AI-Literacy Program bij NXP. “Je kunt bijna geen apparaat meer bedenken waar géén chip in zit. Zonder chips wordt het donker, koud en stil.”

Marcel Rijnsburger

Koekjesfabriek

In Nijmegen, vlak bij de Noviotech Campus, staat een opvallende lichtblauwe ‘doos’ met gele trechters. De architect heeft de fabriek bewust vormgegeven als een schaalmodel van een halfgeleider, chip in de volksmond. Want hier, bij NXP, worden de chips gemaakt waar onze moderne wereld op draait.

De fabriek in Nijmegen werkt als een grote koekjesbakkerij, met verschillende recepten voor verschillende soorten halfgeleiders. Marcel: “Maar dit is dan wel een uitzonderlijk schone bakkerij. De producten die hier worden gemaakt bevatten structuren die meer dan 100 keer dunner zijn dan een mensenhaar. Zelfs een minuscuul stofdeeltje kan er al voor zorgen dat een chip niet meer goed functioneert. Daarom draagt iedereen in de fabriek speciale kleding, om te voorkomen dat stof op de producten terechtkomt.

We hebben receptuur voor koekjes, voor vlaaien, voor cake. En binnen de categorie koekjes kunnen wij weer chocoladekoekjes of zandkoekjes maken.”

NXP Semiconductors Nijmegen

Lego-steentjes

Maar wat is nu eigenlijk een chip? Een chip, ook wel halfgeleider (semiconductor in het Engels), is een splintertje uit een grote ronde plak silicium, een wafer. Op dat splintertje worden laagje voor laagje minuscule structuren gebouwd die samen een mini-fabriekje vormen. Een chip kan meten, rekenen, communiceren, energie regelen of onderdelen aansturen.

“Je kunt ze zien als Lego-steentjes,” legt Marcel uit. “Elk bouwblokje heeft een eigen functie. Door die blokjes te combineren kun je een auto bouwen, een robot, een telefoon; wat je maar wilt.”

Auto van de toekomst

Een halfgeleider ontwerpen duurt al snel meerdere jaren. Het testen ervan nog eens een half jaar. En dan moet de autofabrikant hem nog inbouwen. Ook dat kan één tot twee jaar duren. Kortom: NXP werkt nu aan de auto van 2035. “We zijn inderdaad bezig met de auto’s van over 10 tot 15 jaar,” aldus Marcel. “Meestal zijn onze halfgeleiders standaardproducten, soms maatwerk. Je kunt ze direct bestellen uit onze catalogus, als confectie. Maar we maken dus ook haute couture. En altijd met extreme precisie.”

Kwetsbaarheid van de keten

De coronacrisis maakte duidelijk hoe kwetsbaar de keten is. De lange doorlooptijden zorgden voor een acute chips-schaarste. Marcel: “Aanvankelijk zagen we de markt inzakken. Klanten lieten weten voorlopig geen chips nodig te hebben. Maar al een paar maanden later was er door thuiswerken juist extra vraag naar laptops, devices en telefoons. En doordat mensen niet meer met het openbaar vervoer wilden gaan, steeg de verkoop van auto’s.”

De complexiteit van de productie maakt dat die niet zomaar kan worden opgeschaald: “De doorlooptijd kan soms wel 35 weken zijn. Fabrieken draaien alleen rendabel als ze volop produceren,” aldus Marcel.

“Tijdens de crisis stonden we voor lastige dilemma’s. Er was een tekort aan microprocessoren voor medische toepassingen. Soms hangen daar mensenlevens vanaf. Dan krijg je ethische discussies: welke sector krijgt prioriteit?”

Sleutelrol voor Lifeport

Ook de geopolitieke spanningen laten zien hoe afhankelijk Europa is van chips uit Azië. In die context speelt Lifeport Regio Arnhem Nijmegen een sleutelrol: Nijmegen en omgeving vormen een van de belangrijkste Europese clusters, waar kennis, innovatie en productie samenkomen.

De basis daarvan werd vlak na de Tweede Wereldoorlog gelegd door Philips. “Wat klein begon, groeide uit tot een compleet ecosysteem,” zegt Marcel. “Een chip maak je niet in je eentje: je hebt software, hightech apparatuur, gespecialiseerde toeleveranciers én goed opgeleide mensen nodig.”

Veel van die mensen komen uit de regio. Dankzij de Radboud Universiteit en lokale expertise is Nijmegen uitgegroeid tot een kenniscentrum dat de regio economisch versterkt en haar eigen technologische toekomst vormgeeft.

Schoon werken

Levensreddende technologie

Bij NXP werken 2.500 mensen. Tel daar Nexperia, Ampleon en toeleveranciers bij op en de impact wordt duidelijk. “Direct of indirect heeft bijna iedereen in deze regio met de semiconductorsector te maken,” zegt Marcel.

Soms gaat het om veel méér dan commercie of technologie: “We kennen voorbeelden van kinderen van medewerkers die bij een auto-ongeluk betrokken raakten. Dankzij chiptechnologie gingen hun airbags af en kwamen ze er zonder noemenswaardige verwondingen vanaf. Ook in MRI-scanners, pacemakers en röntgenapparatuur zijn halfgeleiders van levensbelang.”

Toekomstgerelateerde thema’s

“Ik vind het fascinerend dat wij met toekomstgerelateerde thema’s bezig zijn,” stelt Marcel. “Halfgeleiders kunnen helpen om de netcongestie op te lossen. Apparaten energiezuiniger maken of alleen energie laten gebruiken als er voldoende aanbod is. En als er straks niet meer genoeg zorgmedewerkers zijn, kunnen slimme apparaten en medische technologie het verschil maken. Dan zijn er chips nodig voor bijvoorbeeld zorgrobots en thuismonitoring, om patiënten efficiënter te behandelen.”

Marcel, tot slot:

“Technologie bepaalt in hoge mate hoe we straks leven en werken. Het gaat er niet alleen om dát we technologie kunnen maken, maar vooral dat we invloed houden op de richting die deze opgaat. Welke keuzes maken we en waarom? Door de kennis en expertise voor de Lifeport-regio te behouden, houden we zeggenschap over onze toekomst.”

“We zijn van praten naar echte impact gegaan”

Tien jaar geleden begon The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen met een duidelijke ambitie: de economische kracht van Lifeport Regio Arnhem Nijmegen bundelen en versterken. Niet vanuit één sector of organisatie, maar als overheid, ondernemers en kennisinstellingen samen. Met een lange adem en een gezamenlijke agenda. Tien jaar later staat de Lifeport-regio steviger op de kaart dan ooit. Voorzitter Alexandra van Huffelen en directeur Jan van Dellen kijken terug op wat is opgebouwd. En vooruit naar wat nog komt.

“Het is echt een feestje”, zegt Jan van Dellen. Hij is bijna vier jaar algemeen directeur van The Economic Board, maar kent de Board al langer vanuit zijn tijd als wethouder. “Als ik terugkijk naar zo’n jaar of acht geleden, zie ik echt een wereld van verschil. Waar we vroeger vooral praatten, sturen we nu op concrete resultaten. Denk aan de Regio Deal, de Talentplannen in de Semicon en Energy, het Lifeport Partnerfonds waarbij al zo’n veertig partners zijn aangesloten. Daarmee brengen we de regio echt een stap verder.” Volgens Van Dellen zit de kracht vooral in de gezamenlijke drive.

“We doen dit met elkaar. Van universiteiten, hogescholen en mbo’s tot bedrijven en overheden. Met één doel: de brede welvaart versterken.”

Alexandra van Huffelen en Jan van Dellen

Op de kaart gezet

Alexandra van Huffelen trad eind september 2025 aan als voorzitter van The Economic Board. De regio heeft zich in haar ogen in de afgelopen jaren stevig gepositioneerd. “De regio Arnhem-Nijmegen stond lange tijd niet op het netvlies als economische motor”, zegt ze. “Iedereen kent de prachtige natuur en de fijne leefomgeving, maar The Economic Board heeft geholpen om te laten zien dat hier ook economische ontwikkeling plaatsvindt.” Die boodschap is volgens haar urgenter dan ooit. “Als we in Nederland onze welvaart willen behouden, moeten we blijven investeren in productiviteit en innovatie. Sectoren als energie, gezondheid en hightech zijn daarin cruciaal. En laten dit nu net onze topsectoren zijn.”

Focus brengt versnelling

Een belangrijk kantelpunt was het besluit om focus aan te brengen. “We hebben bewust gekozen voor drie clusters: Energy, Health en High Tech”, vertelt Van Dellen. “Daardoor kunnen we veel beter impact maken. Bijvoorbeeld met oplossingen voor de netcongestie, met innovaties in de zorg en de ontwikkeling van de Semiconsector.” Dat heeft ook betekenis voor inwoners. “Schonere energie betekent schonere lucht en uiteindelijk een gezonder leven. Met de chipindustrie creëren we hoogwaardige banen en met onze kennisinstellingen werken we aan preventieve gezondheid en betere leefkwaliteit. Dat is waar Lifeport voor staat: een vitale en duurzame regio waar mensen langer en gezonder kunnen leven.”

De kracht van verbinding

Volgens Van Huffelen onderscheidt de regio zich doordat er niet één dominante sector of groot bedrijf is. “Wij hebben hier geen haven, niet één bedrijf dat alles bepaalt en ook geen grote hoofdkantoren. Wij moeten het hebben van samenwerking tussen veel sterke partijen.” En daar mogen we volgens haar best trotser op zijn. “Wat hier gebeurt, bijvoorbeeld op het gebied van onderzoek, is van wereldniveau. We vergeten alleen soms om dat te vertellen.” Van Dellen lacht: “We mogen echt trotser zijn op wat we hier doen.”

Blik vooruit

Een nieuw Strategisch Plan ‘Brede welvaart en innovatie in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen’ voor de periode 2026-2030 ligt klaar. Er breekt voor The Economic Board een nieuwe fase aan, waarin projecten steeds meer moeten leiden tot structurele impact. De regio heeft volgens Van Huffelen daarvoor alles in huis. “We hebben de kennis, de bedrijven en de samenwerking om echt grote stappen te zetten en deze regio verder te ontwikkelen als economische motor”, zegt ze. De gezamenlijke ambitie is om zichtbaar bij te dragen aan brede welvaart in Nederland en Europa.

Van Dellen: “In de afgelopen tien jaar is de basis gelegd. Dit is nog maar het begin. We mogen echt trotser zijn op wat we hier samen doen.”

De Regiegroep Lifeport Semicon presenteert een gezamenlijke investeringsagenda richting 2034 om de Nederlandse chipsector in ontwikkeling, onderzoek, productie en test capaciteit in halfgeleiders structureel te verdubbelen. De agenda vertegenwoordigt een ambitie van circa € 1,1 miljard aan publieke en private investeringen in de komende jaren.

In de Gelderse regio staat de enige grote waferfabriek (productie chips-platen) van de Benelux. Samen met de aanwezige kennis over chipproductie, onderzoek, verpakkingstechnologie en machines vormt dit een complete keten. Daardoor is Lifeport Semicon één van de weinige plekken in Noordwest‑Europa waar chips niet alleen worden ontworpen, maar ook echt worden gemaakt.

Volgens de initiatiefnemers is dit essentieel om Nederland economisch en strategisch concurrerend te houden in een markt waarin wereldwijd honderden miljarden euro’s worden geïnvesteerd. Met deze investering is de ambitie om de omzet in de Lifeport regio meer dan te verdubbelen naar 8 miljard.

Om deze economische groei en strategische positie daadwerkelijk te realiseren, richten de partners zich op een aantal cruciale pijlers:

• Behoud en toekomstbestendigheid van de 8-inch waferproductie
• Realisatie van een Advanced Chip Packaging Pilot Line
• Opschaling van productiecapaciteit
• Versterking van technisch talent
• Zekerstelling van energie- en ruimte-infrastructuur

Nationale positionering

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van de Regiegroep Lifeport Semicon:
“Wij spreken hier niet over een regionaal project, maar over een nationale economische positie. Als Nederland strategische autonomie serieus neemt, dan hoort daar productiecapaciteit bij. In onze regio worden chips daadwerkelijk gemaakt. Met deze investeringsagenda leggen we een gezamenlijke ambitie neer richting 2034.”

Concurrentiepositie onder druk

De wereldwijde halfgeleiderindustrie is het toneel van forse staatsinvesteringen. De Verenigde Staten en Aziatische landen trekken miljarden uit om productie terug te halen. Ook Duitsland en Frankrijk investeren zwaar in nieuwe fabs (fabrication facility).

Economische impact

Het plan voorziet in een verdubbeling van het cluster in 2034, groei van hoogwaardige werkgelegenheid, versterking van private R&D-investeringen en toename van exportwaarde en regionale toegevoegde waarde.

De totale investeringsbehoefte van € 1,1 miljard bestaat uit een combinatie van private investeringen, nationale middelen en Europese cofinanciering. Volgens de initiatiefnemers levert iedere euro publieke investering een veelvoud aan private investeringen op en versterkt het cluster het bredere hightech-ecosysteem in Oost-Nederland.

Innovatie kennisinstellingen

Vanuit de ambitie werken we ook aan het verstevigen aan talent, die meegroeit met deze ambitie.

Alexandra van Huffelen, voorzitter college van bestuur Radboud Universiteit: “Vanuit de kennissector mbo, hbo en universiteit,  steunen wij dit initiatief en leveren wij een bijdrage in het ontwikkelen van zeer energiezuinige chips, van systemen die onze digitale soevereiniteit versterken en de ontwikkeling van waardengedreven AI versterken.”

Oproep aan Den Haag en Brussel

Lifeport Semicon roept het kabinet op om de regio expliciet te positioneren binnen nationale programma’s zoals de Nationale Technologiestrategie en toekomstige Europese Chips Act-initiatieven.

Doeco Terpstra, directeur NXP en bestuurder van The Economic Board: “De Lifeport-regio beschikt over een uniek samenhangend semicon-ecosysteem dat van grote waarde is voor de technologische autonomie van Nederland. Als we onze positie binnen de Europese waardeketen willen versterken, moeten we nu investeren in de infrastructuur, kennis en innovatiekracht die dit ecosysteem toekomstbestendig maken. Lifeport Semicon is daarbij een strategische pijler waar Nederland economisch én technologisch op kan bouwen.”

Ambitie en realiteit in balans

De Regiegroep benadrukt dat de € 1,1 miljard een investeringsagenda betreft die bestaat uit private investeringen, Europese middelen en mogelijke nationale bijdragen. De komende jaren wordt per project gekeken naar concrete financieringsbesluiten en samenwerkingsvormen. Met deze agenda wil Lifeport Semicon zich expliciet positioneren binnen nationale programma’s zoals de Nationale Technologiestrategie en toekomstige Europese Chips Act-initiatieven.

Bruls: “De wereld wacht niet. Als Nederland een rol wil blijven spelen in halfgeleiders, moeten we nu richting bepalen. Deze agenda is een uitnodiging aan Den Haag en Brussel om samen die positie te versterken.”

Lees hier het meerjarenplan: The future of chips in Lifeport Semicon

Lees hier de samenvatting: The future of chips in Lifeport Semicon

Paul de Bot werkt vanaf 2015 op het Europese TSMC, wereldwijd het grootste bedrijf  dat halfgeleider chips produceert in opdracht van chipontwerpers. De Bot begon zijn carrière bij Philips in video-technologie en stapte in 2003 over naar Philips Semiconductors, later NXP. Hij pleit in dit interview voor meer investeringen in snelle innovatie en ontwikkeling van geavanceerde halfgeleiders in Europa. De Bot ziet ook kansen voor Lifeport Regio Arnhem Nijmegen als het gaat om machines voor vernieuwende chip verpakkingstechnologie. ‘Daar is in de nabije toekomst veel behoefte aan.’

Waarom speelt Lifeport Regio Arnhem Nijmegen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van geavanceerde chip verpakkingstechnologie?

‘Chips voor kunstmatige intelligentie met een laag stroomverbruik en de kleinst mogelijke schakelingen, zijn de halfgeleiders van de toekomst. Door gebruik te maken van geavanceerde verpakkingstechnologie, worden de toepassingen van die chips verder vergroot. Besi in Duiven is een belangrijke speler op dit gebied. Dit bedrijf bouwt machines voor hybride bonding, dat is het stapelen van chips in een innovatieve verpakking. Aan deze packagingmachines is in de toekomst wereldwijd veel behoefte.’

De provincie Gelderland ziet het belang van chip verpakkingstechnologie. Gedeputeerde Helga Witjes maakte tijdens het Lifeport Semicon Event op 27 januari bekend dat de provincie 4 miljoen euro investeert in een ‘pilot line’ in het Chip Integration Technology Center (CITC). Dit CITC ging in 2019 op de Novio Tech Campus in Nijmegen van start en is per 1 januari 2026 is overgenomen door TNO. TNO wil de ontwikkeling van chip packaging versnellen, onder meer door chips te ‘stapelen’.

Zonder dat we ons ervan bewust zijn, gebruiken we de hele dag door halfgeleiders. Denk alleen maar aan je mobiele telefoon. Daarnaast zorgen chips in apparaten en datacentra in de gezondheidszorg, mobiliteit, energievoorziening en landbouw voor vitale functies en verbindingen. Lifeport Regio Arnhem Nijmegen zet in op de samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden in de sectoren health, energy, hightech/semiconductors op weg naar een economisch krachtige regio waar het goed leven, wonen en werken is.

Als het gaat om de razendsnelle ontwikkelingen in de halfgeleiderindustrie kijkt De Bot niet direct naar regio’s of landen, maar naar de positie Europa in de wereldwijde chiptechnologie-race.

Wat is de positie van Europa in de wereld van semiconductors?

 ‘De impact van Europa bij het ontwerpen van innovatieve chips is de afgelopen jaren minder geworden ten opzichte van Azië en met name de Verenigde Staten. De focus van Europa moet meer gericht zijn op investeringen in het ontwerpen van chips voor Cloud AI en datacentra. Europa moet zijn obsessie voor de productie van chips loslaten en zich niet te veel op langzaam groeiende nichemarkten richten. De voorspellingen zijn dat de vraag naar AI- en datacenterchips de komende jaren met zo’n 22 procent groeit. Dat is veel sneller dan de chiptechnologieën waar Europese bedrijven vanuit het verleden op gericht zijn.

Cloud AI vormt een groot deel van chips voor datacentra. Behalve Cloud AI-chips, zijn er ook ‚ Edge AI-chips, die niet in datacentra, maar in telefoons, pc‘s en auto’s terecht komen. Op dit moment groeit Cloud AI veel sneller dan Edge AI. Google, bijvoorbeeld, heeft begin februari 2026 aangegeven weer 180 miljard dollar te investeren in een enkel jaar aan datacentra. Indirect is dit een investering in datacenter-chips.’

TSMC bouwt in verschillende landen nieuwe chipfabrieken, onder meer bij Dresden in Duitsland. Wat moet Europa doen om een invloedrijker speler te worden?

‘Productie volgt de vraag. Als Europa wil meedelen in de groei van semiconductors dan moet er in de hele waardeketen worden geïnvesteerd. Het begint met softwarebedrijven, die de vraag naar meer en betere chips opstuwen. Grote softwarebedrijven zijn op dit moment indirect verantwoordelijk voor een toenemende vraag naar chips. Zij zorgen ervoor dat datacenters en cloudbedrijven groeien en als gevolg daarvan ook de vraag naar chips. Zonder sterke Europese softwarebedrijven, datacentra en cloudbedrijven wordt het moeilijk vraag te genereren voor Europese datacenter- en cloudchips. Het begint met investeren in softwarebedrijven, datacentra en cloudbedrijven.’

Schaal en innovatie on the cutting edge

De Bot vervolgt: ‘Schaal is hierbij belangrijk. Europa heeft beloofd 200 miljard euro te investeren in de ontwikkeling van AI. Dat is een indrukwekkend bedrag, totdat je het vergelijkt met de investeringen van Amerikaanse techgiganten, die elk vergelijkbare bedragen besteden. Europa moet dus scherpe keuzes maken en de focus richten op een of twee grote Europese spelers.

Innovation on the cutting edge met de meest innovatieve chiptechnologieën die er zijn, is daarbij essentieel voor Europa om te kunnen concurreren met grote spelers van elders. Deze route is de meest logische, aangezien Moore’s Law, die gaat over de tendens om steeds kleinere en energiezuiniger schakelingen te ontwikkelen, nog jaren van kracht blijft.’

Zijn er materialen, die kunnen werken als hersenen? Om die vraag draait het onderzoek dat hoogleraar Alex Khajetoorians aan de Radboud Universiteit Nijmegen doet. Hij is hoofd van het SPiN-lab, onderdeel van het Institute for Molecules and Materials van de faculteit Science. ‘We werken aan materialen voor een nieuwe generatie computers, die net zo efficiënt werken als onze hersenen.’

Als hoogleraar Scanning Probes in Nijmegen (SPiN) werkt Alex Khajetoorians onder meer met een microscoop met de hoogste resolutie van Nederland. Met deze microscoop, kan hij tot op atoomniveau de elektronische en magnetische eigenschappen van materialen onderzoeken. ‘We proberen nog onontdekte materiaaleigenschappen te begrijpen en in te zetten voor nieuwe computertechnologieën’, zegt Khajetoorians.

Als hoogleraar Scanning Probe Microscopy was Khajetoorians één van de sprekers tijdens het Lifeport Semicon Event op 27 januari 2026. Hij verzorgde een parallelsessie in de track Disruptive Technologies met als titel National Efforts in Neuromorphic Computing.

Neuromorphic computing

Het onderzoek naar de nieuwe generatie computers is gebaseerd op de architectuur en de werking van onze hersenen, ook wel neuromorphic computing genoemd. ‘We moeten computers efficiënter maken, omdat ze nu energie slurpende datacenters nodig hebben’, verklaart Khajetoorians. ‘Als we meer computerkracht nodig hebben voor AI, denk aan zelfrijdende auto’s en andere toekomstige toepassingen, dan is dat een heilloze weg. Ter vergelijking: er is nu al meer energie nodig voor het trainen van een AI-systeem van een zelfrijdende auto dan er energie nodig is om de auto te maken en in beweging te krijgen.’

Alex Khajetoorians

Lifeport Semicon Event

De Lifeportregio Arnhem Nijmegen speelt als tweede semiconregio van Nederland een belangrijke rol in de ontwikkeling van innovatieve semiconductors (chips). ‘Iedereen denkt bij semiconductors meteen aan ASML en de regio Eindhoven, maar hier is een uitgebreid netwerk van semiconbedrijven, wetenschappelijke onderzoeksinstituten aan de Radboud Universiteit, innovatieve startups, overheden en onderwijsorganisaties’, betoogt Khajetoorians.

Hij benadrukt het belang van het eerste Lifeport Semicon Event dat op 27 januari in het Goffertstadion werd gehouden. ‘Daarmee maken we zichtbaar wat hier gebeurt op het gebied van semicontechnologie en kunnen we met elkaar in gesprek over oplossingen voor actuele en maatschappelijk relevante thema’s.’

Maatschappelijke vraagstukken

Naast energie zijn veiligheid en onafhankelijkheid van bijvoorbeeld techbedrijven in Amerika, of China, als het gaat om specifieke grondstoffen, ook belangrijke argumenten om sterk in te zetten op onderzoek naar en ontwikkeling van de nieuwe generatie zelfdenkende computers, vindt Khajetoorians. ‘Dat zijn grote vraagstukken waar we voor staan en waar oplossingen voor nodig zijn. We moeten naar meer autonomie door bijvoorbeeld aan een andere AI-technologie te werken, zodat we minder afhankelijk zijn van bedrijven als Microsoft.’

Neuromorphic NL

Samenwerking tussen wetenschappelijke onderzoekers, het bedrijfsleven en de overheden in Nederland is volgens Khajetoorians van levensbelang voor doorbraken op het gebied van deze maatschappelijke vraagstukken. Daarvoor heeft zijn team in Nijmegen het voortouw genomen met de publicatie van het whitepaper Neuromorphic Computing in the Netherlands.

Dit initiatief is omarmd door de Topsector ICT van de nationale overheid. Daaruit is een actieplan uit voortgekomen, waarmee Nederland zijn internationale positie op het gebied computertechnologie gebaseerd op de werking van onze hersenen versterkt door de ontwikkeling van deze volgende generatie computers te versnellen. Khajetoorians verwijst in dit verband naar het onderzoeksvraag Materialen die leren en leren hoe we die verantwoord kunnen gebruiken, dit is een onderdeel van het nieuwe programma NWA ORC 2026 van de NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA).

Christelle Le Cam werkt al ruim 25 jaar in de halfgeleiderwereld. Haar onderzoeksjaren in Eindhoven vormden het startpunt van een internationale carrière in chipinnovatie. In dit interview vertelt ze waarom de Lifeport-regio zo’n vruchtbare bodem is voor semicon-innovatie, waarom Europa moet versnellen en hoe Edge-AI de komende jaren onze wereld zal veranderen.

Waarom scoort de Lifeport-regio zo goed op technologie en R&D in de semiconductorsector?

“Deze regio is al decennialang een hotspot voor chipontwerp en -productie in Nederland,” antwoordt Christelle Le Cam, Senior Director Front End Innovation bij NXP Semiconductors. “Elke auto die wereldwijd van de band rolt, bevat chips die hier zijn ontworpen of geproduceerd. Dat zegt iets over de kracht van ons ecosysteem.”

Halfgeleiders zijn onzichtbaar, maar vormen de stille motor achter vrijwel alles wat we doen. Van gezondheidszorg tot energie en van landbouw tot mobiliteit: overal zitten chips in. “Juist in die domeinen heeft Nederland sterke posities,” vervolgt ze. “Landbouw rond Wageningen, energie in de regio Arnhem, medische innovaties in Nijmegen. Als we die werelden dichter bij elkaar brengen, ontstaat een versneller voor innovatie.”

De Noviotech Campus speelt daarin een belangrijke rol: “We bouwen daar aan een netwerk dat niet alleen laat zien wat er beschikbaar is, maar vooral waarom dat waardevol is.”

Hoofdkantoor NXP NL

Talent is cruciaal

U benadrukt dat Europa moet investeren in technologie en partnerschappen om wereldwijd concurrerend te blijven. Welke stappen zijn daarin essentieel voor Lifeport Regio Arnhem Nijmegen?

“Talent is de sleutel,” antwoordt Le Cam zonder aarzelen. “Met de opkomst van AI hebben we nieuwe en andere competenties nodig. Dat betekent investeren in opleidingen en in het bijscholen van mensen die al in de sector werken. Langetermijninvesteringen in talent zijn uiteindelijk de motor van innovatie.”

Daarnaast is een aantrekkelijk vestigingsklimaat essentieel. “Denk aan de 30%-regeling, WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) en subsidies voor R&D-projecten, zoals IPCEI (Important Project of Common European Interest). Omdat Gelderland hierin meefinanciert, ontstaan extra kansen om de regio te versterken.”

Ze verwijst ook naar het ‘rapport Wennink’, dat bedrijven oproept meer in R&D te investeren. “We moeten niet alleen naar kosten kijken, maar vooral naar waarde op de lange termijn. Maak het aantrekkelijk voor bedrijven om mee te doen.”

Ecosysteem

U geeft aan hoe belangrijk samenwerking is tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Kunt u een concreet voorbeeld noemen van zo’n succesvolle samenwerking in de regio?

“NXP is al jaren betrokken bij het Triple Helix-programma in het Brainport-ecosysteem,” vertelt Le Cam. “Dat model werkt goed. Ik denk dat vergelijkbare initiatieven ook hier in de Lifeport-regio kunnen groeien.”

De regio heeft volgens haar een unieke ‘semiconsignatuur’: “Bedrijven en kennisinstellingen werken hier al goed samen. Daardoor kunnen nieuwe ideeën snel worden getest en opgeschaald. Vooral in ontwerp, industrialisatie en advanced packaging liggen grote kansen, zeker nu producten steeds vaker meerdere chips en technologieën combineren.”

Slimme rekenkracht

U spreekt over ‘building systems at the edge’ en robotica. Hoe vertaalt dit zich naar toepassingen in de Lifeport-regio?

Le Cam: “Edge-AI betekent dat slimme rekenkracht niet in de cloud zit, maar in het apparaat zelf. In een auto, een machine, medische apparatuur. Dat maakt systemen sneller, veiliger en energiezuiniger. Niet alles kan of wil je naar de cloud sturen.”
Bij NXP wordt wereldwijd samengewerkt aan deze technologieën. “Innovatie ontstaat zelden op één plek. Het is meestal een internationale inspanning.” 

Gunstig innovatieklimaat

Welke initiatieven zijn nodig om jonge onderzoekers en ingenieurs aan te trekken en te behouden?

“Talent aantrekken en behouden gebeurt niet vanzelf,” aldus Le Cam. “Daarbij spelen verschillende voorwaarden mee, zoals een gunstig innovatieklimaat. Bedrijven kun je bijvoorbeeld stimuleren met belastingvoordelen of subsidies, zodat we blijven concurreren met landen met lagere lonen. Net zo belangrijk is dat gezinnen uitzicht hebben op een fijne toekomst, met goede huisvesting, scholen en bereikbaarheid.” 

Noviotech Campus

Wat is de rol van Lifeport Regio Arnhem Nijmegen in internationale projecten? En wat betekent dit voor lokale bedrijven en startups?

Le Cam: “Nederland heeft een sterk ecosysteem van bedrijven, universiteiten, overheid en startups. Maar dat werkt alleen als we consistent blijven investeren. Programma’s als het FNS 6G groeifonds, IPCEI en WBSO helpen om innovatie en banen te behouden.

De grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat regionale krachten goed worden benut en niet versnipperd raken. Met langetermijninvesteringen in talent kunnen we grote stappen maken.

De Noviotech Campus laat mooi zien hoe publieke en private partners samen een plek bouwen die samenwerking mogelijk maakt. Het uitbreiden van die campus is een mooie ambitie.”

Klaar voor de toekomst

Welke trends of doorbraken verwacht u de komende 5–10 jaar in de semiconductortechnologie en hoe kan de regio Arnhem–Nijmegen daarop inspelen?

“Door voort te bouwen op de samenwerking en innovatie die er al is, kan deze regio echt voorop blijven lopen in Edge-AI. AI komt steeds dichter bij mensen en apparaten, in auto’s, machines en medische apparatuur. Robotica spelen een steeds grotere rol in fabrieken en in ons dagelijks leven. Dat biedt enorme kansen: voor slimme technologie, nieuwe banen en een regio die klaar is voor de toekomst.”

Lifeport Semicon Event

Christelle Le Cam is keynotespreker tijdens het Lifeport Semicon Event op 27 januari. Haar lezing draagt de titel Intelligent Systems at the Edge through Successful Collaboration Across the Ecosystem.

Op dinsdag 27 januari verzamelen vakgenoten zich in het Goffertstadion in Nijmegen voor een bijeenkomst vol nieuwe ideeën, frisse perspectieven, lezingen en gesprekken. Klein van schaal, groot in impact.

Lifeport Semicon Event 2026

Het eerste Lifeport Semicon Event op dinsdag 27 januari toont baanbrekende innovaties als het gaat om chips, die ons leven en werken verbeteren. Deskundigen uit het bedrijfsleven, van overheden, universiteiten en andere kennisinstellingen uit Europa, ontmoeten elkaar in het Goffertstadion in Nijmegen om de laatste innovaties en kennis uit te wisselen.
Semiconductors, oftewel halfgeleiders, zitten overal in, van onze telefoon en auto tot in zorgrobots. De ontwikkelingen gaan razendsnel, denk aan kunstmatige intelligentie (AI) en allerlei medische toepassingen.

Het Goffertstadion in Nijmegen huisvest het Lifeport Semicon Event, dat is geen toeval: de thuisbasis van profvoetbalclub NEC ligt op een steenworp afstand van NXP, dat chips ontwikkelt en produceert die wereldwijd worden gebruikt, en de Noviotech Campus waar veel andere hightech- en semiconbedrijven en veelbelovende start-ups zijn gevestigd. Samen met de Radboud Universiteit biedt dit semicon-ecosysteem uitgelezen mogelijkheden om de chips van de toekomst te ontwikkelen.

Tweede Semiconregio

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen speelt, na Brainport Eindhoven, als tweede semiconregio van Nederland, nationaal en wereldwijd een toonaangevend rol. Er is bijvoorbeeld geen enkele auto ter wereld waar geen chips uit de regio in zitten.  Ook in chiptechnologie gespecialiseerde bedrijven, die zich richten op medische toepassingen, zijn hier gevestigd en werken samen met bijvoorbeeld het Radboudumc en verzorgingshuizen.

Deelnemers uit het internationale bedrijfsleven en van universiteiten uit Nederland en België treffen elkaar op het event om op de hoogte te komen van de laatste semicon-innovaties en nieuwe contacten te leggen. ‘Met het event willen we deze beeldbepalende semiconregio versterken door de onderlinge en de internationale contacten te verstevigen’, zegt Bas Doets, programmamanager KplusV en Briskr.

Wetenschappelijke doorbraken

Nieuwe wetenschappelijke doorbraken op het gebied van chiptechnologie, zoals energiezuinige, fotonische chips, die werken met licht in plaats van elektriciteit, maar ook praktische toepassingen van semiconductors, het is allemaal te zien op het Lifeport Semicon Event.

Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe generatie draagbare medische toepassingen (wearable health tech) met biosensor technologie voor astma- en hartpatiënten van het Nijmeegse bedrijf Sencure.

Beethoven-project

Ook vertegenwoordigers van onderwijs en overheden zijn van de partij en informeren de bezoekers over interessante samenwerkingen, subsidieregelingen en het Beethoven-project dat voorziet in het opleiden van zo’n 3.880 technische talenten voor de nationale semiconsector de komende jaren, waarvan 600 tot 700 in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen.

Doets: ‘Het Beethovenproject richt zich op het opleiden van jonge mensen, maar ook in het bijscholen van professionals in de semiconregio’s Delft, Eindhoven, Arnhem-Nijmegen, Twente en Groningen.’

Blik op de toekomst

Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen heet de bezoekers van het Lifeport Semicon Event welkom tijdens de opening van het programma. Sprekers Paul de Bot, president van TSMC Europe en Christelle le Cam, technology & quality senior director NXP, praten het publiek bij over de laatste ontwikkelingen in de semiconsector.

Daarna kunnen bezoekers kiezen uit drie rondes met vijftien verschillende parallelsessies over uiteenlopende onderwerpen. Van The Chip of te Future en Disruptive Technology tot Tech & Talent.

Met diverse sprekers, die hun blik op de toekomst van de semiconsector geven, wordt het evenement afgesloten.

Chip van de toekomst

Halfgeleiderproducent NXP in Nijmegen werkt aan de ontwikkeling van de intelligente chip van de toekomst, die onder meer robots slimmer en veiliger maakt. Daan Daverveld gaat dieper in op de ontwikkeling van deze nieuwe generatie semiconductors in de parallelsessie Chip of the Future, Robotic Innovation at NXP: Shaping the Future of Intelligent Machines.

Daverveld werkt als product portfolio & marketing manager bij NXP en is gastonderzoeker bij de Technische Universiteit Eindhoven. ‘Het gaat over de huidige impuls en ontwikkelingen in robotics. De integratie van ‘AI on the edge’ is hierbij een belangrijke accelerator’, meldt Daverveld. ‘De complexiteit van moderne robotica en hoe we betrouwbare chips voor onder meer drones, service robots en mobile platforms ontwikkelen, komt ook aan de orde.’

Disruptive Technology

Hoogleraar Scanning Probe Microscopy aan de Radboud Universiteit Alex Khajetoorians is ook één van de sprekers tijdens het Lifeport Semicon Event. Hij verzorgt de parallelsessie Disruptive Technologies met als titel National Efforts in Neuromorphic Computing. Bij neuromorphic computing wordt onderzoek gedaan naar nieuwe materialen voor een volgende generatie super-efficiënte computers gebaseerd op de werking van de menselijke hersenen. Khajetoorians gebruikt onder meer een super microscoop met de hoogste resolutie in Nederland, waarmee hij op atoomniveau onderzoek doet naar de elektronische en magnetische eigenschappen van materialen.

Fotonische geheugentechnologie

Internationaal opererende bedrijven, maar ook hypervernieuwende startende ondernemers presenteren zich op het Innovatieplein. Eén van die startende, jonge ondernemers is Irina Dolgikh. Ze studeerde natuurkunde en kwam als PhD naar de Science faculteit van de Radboud Universiteit. Met een gepatenteerde fotonische geheugentechnologie van de universiteit heeft ze inmiddels het bedrijf AIMA Technology opgericht.

‘Als ondernemer kan ik deze wetenschappelijke kennis vertalen naar een toepassing waar de samenleving wat aan heeft’, zegt Dolgikh. ‘Fotonische technologie werkt op basis van licht in plaats van elektriciteit. Het is de snelste manier om informatie te verwerken voor zover we weten. Dat is belangrijk voor het beter en veiliger functioneren van bijvoorbeeld datacenters en navigatie in auto’s en vliegtuigen.’

Bas Doets, Marieke Snieder en teamleden Briskr

Uitgelezen kans

Voor de jonge ondernemer biedt het Lifeport Semicon Event een uitgelezen kans om een netwerk op te bouwen en contact te leggen met mogelijke klanten. ‘Zo’n event is voor mij cruciaal. Fotonische technologie groeit hard in Nederland en de regio Arnhem Nijmegen speelt daarbij een belangrijke rol in de ogen van Dolgikh. ‘Het is voor mij vanzelfsprekend dat ik mijn bedrijf in deze regio, dichtbij Twente en Eindhoven, vestig. Ik wil dicht bij de kennis over photonic technology blijven. De Radboud Universiteit helpt start-ups, zoals AIMA, bijvoorbeeld met de toegang tot kennis.’

Eerste halfgeleiderfabriek

Studenten van ArtEZ Hogeschool voor de kunsten in Arnhem hebben een bijzondere historische presentatie gemaakt over het ontstaan van de chipindustrie in Nijmegen, die tijdens het Lifeport Semicon Event te zien is. De eerste halfgeleiderfabriek is in 1953 door Philips in Nijmegen gebouwd. De semiconductorindustrie is dus al meer dan zeventig jaar gevestigd in de regio Arnhem Nijmegen.

‘De eerste chips waren 16 microbites groot. We hebben een 16 meter lange tekening van het ontwerp van zo’n chip in de presentatie’, vertelt Marieke Snieder, communicatie & events bij Briskr. ‘Dat is een echt artefact.’

De chipstechnologie en Philips Semiconductors maakten een stormachtig groei door. Philips verzelfstandigde zijn halfgeleidersactiviteiten in 2006, zo is NXP ontstaan waaruit later bedrijven als Nexperia en Ampleon zijn voortgekomen. Rond deze bedrijven is de semiconregio Arnhem Nijmegen gegroeid, bestaande uit een uitgebreid netwerk van andere chipbedrijven en high tech-service- en toeleveringsbedrijven, die voor veel economische activiteiten zorgen.

Meer weten: lifeport.nl/semicon-event-26

The Economic Board verwelkomt Jan-Paul Kimmel als nieuwe collega. Geboren en getogen in Elst, waar hij nu ook weer woont, brengt Jan-Paul een brede achtergrond mee. Hij noemt het zelf drie carrières: toxicoloog, duurzaamheidsconsultant en de afgelopen jaren ‘kenner’ van de halfgeleiderindustrie. Hij benadrukt dat hij vooral iemand is die graag de inhoud begrijpt, maar telkens die kennis schakelt naar (beleids)kaders en complexe thema’s vertelt in een verhaal dat iedereen begrijpt.

Jan-Paul werkt voor The Economic Board in het programma Lifeport Semicon Talent Development. Nijmegen is de bakermat van de halfgeleiderindustrie in Europa en de regio zet in op een groei binnen deze sector. In dit programma werken bedrijven, opleidingsinstituten en overheden samen om de benodigde talenten te ontwikkelen. Daarbij hebben Radboud Universiteit, HAN, ROC en Rijn IJssel de uitvoerende rol (onderwijsontwikkeling, werving en uitvoering); The Economic Board voert de regie. Daar ligt Jan-Pauls hoofdtaak:

• Samenhang organiseren tussen onderwijs en bedrijfsleven, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten.
• Talent werven, opleiden en ontwikkelen voor een sector waarin de arbeidsmarkt snel verandert en de technologische soevereiniteit van Europa/Nederland nadrukkelijk op de agenda staat.
• Hybride vormen van leren stimuleren: van gastlessen en stages tot challenge-based learning waarin studenten aan echte vraagstukken werken en skills ontwikkelen naast kennis.
• Leven lang leren (LLO) helpen versterken, inclusief de samenwerking tussen publieke en private opleiders, een thema dat Jan Paul nadrukkelijk wil agenderen, ook in een paneldiscussie tijdens het Lifeport Semicon-event op 27 januari.

De urgentie is duidelijk: bij een grote werkgever als NXP in Nijmegen gaat in de komende vijf jaar 30–40% van de medewerkers met (pre)pensioen. Tegelijkertijd groeit de sector en staat deze geopolitiek volop in de belangstelling. Dat vraagt om versnelling, samenwerking en schaal.

Bruggenbouwer tussen bedrijven en onderwijs

Met Jan Paul haalt The Economic Board een regisseur en netwerkbouwer binnen die het semicon-ecosysteem kan verbinden.
Jan Paul blijft één dag per week aan NXP verbonden, op verzoek van NXP zelf, wat in zijn nieuwe rol handig is. Daarnaast werkt hij via Briskr aan het opzetten van een bedrijvennetwerk voor halfgeleiderbedrijven in de regio. Die combinatie past bij zijn kracht: uitleggen, analyseren, bedrijven betrekken, programma’s vormgeven, belangen binnen complexe vraagstukken bij elkaar brengen.

Zijn ervaring is rijk en hands-on: van onderwijsprojecten op basisscholen (met Junior Technovium en focus op computational thinking voor leerkrachten) tot maatschappelijke initiatieven met Bindkracht 10, variërend van een jaarlijks Kerstcircus-dag voor gezinnen tot een diner voor eenzame ouderen. Het typeert zijn Philips/NXP-denken: techniek en samenleving gaan hand in hand.

Het museum voor chips: industrieel erfgoed terug op de campus

Naast dit werk is Jan-Paul ook voorzitter van een kleine stichting die het industrieel erfgoed van de halfgeleiderindustrie in Nijmegen beheert: de collectie van NXP en Philips. Erfgoed dat ooit verspreid lag bij (ex) medewerkers of in ‘bananendozen’. Met steun van NXP werd de stichting opgericht om dit erfgoed formeel te beheren en in te zetten richting een breed publiek, onder meer in samenwerking met ArtEZ-studenten.

Er moet nog veel gebeuren, maar de ambitie is helder: de collectie terugbrengen naar de campus waar het ooit begon, en het erfgoed zichtbaar maken, ook tijdens het Lifeport Semicon Event, waar het een plek krijgt in combinatie met kunst.

Vooruitblik: Lifeport Semicon Event en talenttrack

Op 27 januari staat het Lifeport Semicon Event gepland, met een track over talent development. Jan Paul wil daar de rol van publieke en private opleiders aanscherpen en het gesprek openen over een moderne variant van het voormalige Philips NatLab: een sterke, gezamenlijke basis voor talentontwikkeling in Nederland, gedragen door bedrijven én onderwijs.