Lifeport Regio Arnhem Nijmegen heeft met het ontwerp, ontwikkeling én productie van halfgeleiders (microchips) als enige regio in de Benelux de complete waardeketen van de semiconsector in huis. Wereldwijd actieve bedrijven als NXP Semiconductors, Nexperia, Ampleon en Besi werken hier samen met gespecialiseerde technische maakbedrijven en super-innovatieve start-ups.
We spraken met Maurice Geraets, executive director van NXP Nederland en Erik-Mark Huitema, algemeen directeur van High Tech NL over de kracht van de semiconsector in deze regio.
Links Maurice Geraets en rechts Erik-Mark Huitema
‘Naast de samenwerking tussen bedrijven komt er nog bij dat we ook nauw samenwerken met overheden en onderwijsinstellingen’, zegt Geraets. ‘Binnen NXP wereldwijd onderscheiden we ons daarmee in Nederland. Die intensieve samenwerkingen helpen ons om steeds vernieuwender en efficiëntere chips te ontwikkelen.’
Meerjarenplan
High Techbedrijven, groot en klein, gemeenten, de provincie Gelderland en kennisinstituten hebben hun krachten gebundeld in het Meerjarenplan Lifeport Semicon 2026 – 2034: The future of chips in Lifeport.
De opzet is om de komende jaren te werken aan een verdubbeling van de omvang van de semiconsector in 2034. Daarvoor is 1,1 miljard euro aan private en overheidsinvesteringen nodig. Groei van de chipsector betekent meer economische groei, toename van de werkgelegenheid en meer welvaart in de regio.
Semicon ecosysteem
Lifeport Regio Arnhem Nijmegen huisvest een uitgebreid ‘semicon ecosysteem’, dat met zo’n vijftig bedrijven, ruim 10.000 werknemers en een jaarlijkse omzet van circa 3,5 miljard euro, na Brainport Eindhoven de tweede semiconregio van Nederland is.
Lifeport stimuleert de werking van het semicon ecosysteem door bedrijven, high techbedrijven én de maakindustrie, met onderwijs- en kennisinstellingen en overheden in contact te brengen.
‘Als NXP maken we deel uit van The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen. Daarnaast zitten we als Nederlandse semiconsector aan tafel met vier verschillende ministeries in de Nederlandse Semicon Board. Dat is bijzonder’, zegt Geraets. ‘Binnen NXP wereldwijd onderscheiden we ons ook daarmee in Nederland. Die intensieve samenwerkingen helpen ons om steeds vernieuwender en efficiëntere chips te ontwikkelen.’
Belang investeringsagenda
Het wereldwijde hoofdkantoor van NXP staat in Eindhoven, de grootste Nederlandse vestiging bestaande uit research and development en de chipfabriek staan in Nijmegen. ‘NXP is wereldwijd de grootste leverancier van chips voor de auto-industrie. Daarnaast maken we heel veel chips voor andere toepassingen. In een gemiddelde auto zitten zo’n duizend chips’, schetst Geraets. ‘Bij onze R&D-afdeling in Nijmegen werken bijna duizend mensen onder meer aan de ontwikkeling van innovatieve chips voor elektrische auto’s. De auto-industrie ontwikkelt zich steeds verder. R&D is voor ons heel belangrijk. Daarom is de Lifeport Semicon investeringsagenda ook zo belangrijk.’
Chipindustrie in Nederland
Samen met Brainport Eindhoven, vooral sterk in het bouwen van machines voor de productie van chips (ASML) en de regio Twente, met name gespecialiseerd in chipontwerp, vormt Lifeport Regio Arnhem Nijmegen het zwaartepunt van de Nederlandse halfgeleiderindustrie. Bedrijven en kennisinstituten in en rond Nijmegen werken aan de hele productieketen van chips, de ontwikkeling van slimme toepassingen van chips, zoals chip-packaging en het bouwen van machines voor de chipindustrie.
‘Lifeport is een mooie, innovatieve regio, zeker als het gaat om semicon. Er worden veel vernieuwingen ontwikkeld, waarbij chips steeds slimmer en kleiner worden. Denk aan chips voor robotisering, de energiesector en voor het gebruik in fabrieken’, zegt Erik-Mark Huitema.
Deze branchevereniging voor de Nederlandse hightechindustrie jaagt innovatie aan door bedrijven en kennisinstellingen met elkaar te verbinden en de belangen van hightechbedrijven, met name in de halfgeleiderindustrie, te behartigen.
Chips basis moderne samenleving
De ontwikkeling en productie van (micro)chips vormt de basis voor onze moderne samenleving. Ze zijn onmisbaar voor de werking van vrijwel alle elektrische apparaten, die we dagelijks gebruiken. Halfgeleiders sturen onder meer de energiestromen in apparaten aan. Chips zijn ook niet meer weg te denken bij allerlei industriële processen. Denk aan de auto(industrie), robotstofzuigers, elektrische tandenborstels en scheerapparaten tot het goed functioneren van het elektriciteitsnet en diagnoseapparatuur in ziekenhuizen.
Medische chips
‘Een chip bestaat uit een heel klein stukje silicium met een enorm aantal elektronische schakelingen daarop. Dat klinkt eenvoudig, maar chips worden steeds geavanceerder. NXP produceert ook speciale chips voor medische diagnoseapparatuur, zoals röntgenfotografie’, verklaart Geraets. ‘Daarnaast maken we ook chips voor kleinere medische apparaten, zoals hoortoestellen. In Leuven in België hebben we bijvoorbeeld een speciale chip ontwikkeld. Deze chip kan geluid aan de kant van het oor, waarmee je niet meer kunt horen, naar het hoorapparaat in je andere, nog wel functionerende oor sturen. Daarmee verbeteren we de kwaliteit van leven.’
Toonaangevende positie versterken
Nederland, met name Eindhoven en Nijmegen, heeft van oudsher een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de halfgeleiderindustrie, omdat Philips zich vanaf half vorige eeuw toelegde op het ontwerp en de productie van chips.
Philips Semiconductors veranderde in 2006 in NXP en in 2017 splitste NXP hun Standaard Products Divisie af, die verder ging als Nexperia. ‘Daarnaast hebben we in Nederland bedrijven in sleuteltechnologie, die machines voor de chipindustrie wereldwijd maken, zoals ASML, ASMPT en BESI. Daar zijn er niet veel van in de wereld’, constateert Huitema.
Hij beklemtoont dat de Lifeport Semicon investeringsagenda belangrijk is om die toonaangevende positie van semicon in de regio, maar ook in Nederland en Europa te versterken. ‘Daarbij is het noodzakelijk om innovatieve ontwikkelingen te steunen, maar ook om de bestaande halfgeleiderindustrie te vernieuwen’, stelt Huitema. ‘Eenvoudige chips, om het zo maar te zeggen, zoals Nexperia die maakt voor bijvoorbeeld scheerapparaten en accuboormachines, blijven belangrijk en worden ook steeds efficiënter in hun powermanagement.’
Innovatieve chippackaging
Lifeport voorop met innovaties, zoals chippackaging, waar CITC-TNO aan werkt. Dit Chip Innovation Technology Center doet onderzoek naar en test vernieuwende technologieën om chips te voorzien van een beschermlaag (verpakking), die de functie van de chip versterkt en ook functies toevoegt. ‘Goede packaging zorgt ervoor dat chips zo efficiënt mogelijk werken. Het is mooi om te zien dat een bedrijf als ITEC in Nijmegen daarop inspeelt en een geautomatiseerd systeem heeft ontwikkeld voor chippackaging’, constateert Huitema. ‘Dan hoeven we daarvoor niet meer naar China en zijn we op dit gebied niet kwetsbaar meer voor internationale handelsbeperkingen. Dat maakt de Nederlandse economie sterker en is goed voor de werkgelegenheid.’
Huitema wijst erop dat de chipindustrie wereldwijd niet alleen een economische factor is, maar gezien de spanningen tussen grootmachten als de Verenigde Staten en China ook steeds meer geopolitieke betekenis heeft. ‘Daarom is het goed om belangrijke elementen in de waardeketen van de halfgeleiderindustrie in West-Europa te hebben.’
Samenwerking met onderwijs
Om de groei van de halfgeleiderindustrie in Nederland en met name in de Lifeport-regio mogelijk te maken, wordt er ook flink geïnvesteerd in de samenwerking van bedrijven en het onderwijs. Daarbij gaat het nadrukkelijk om onderwijs van mbo tot en met de Radboud Universiteit. ‘Eigenlijk moet je kinderen, jongens én meisjes, op de basisschool al laten kennismaken met de mogelijkheden van chips, techniek en technologie’, zegt Geraerts. ‘Gelukkig gebeurt dat ook steeds meer.’
Lifeport Semicon Talentplan
Onderdeel van het Meerjarenplan Lifeport Semicon 2026 – 2034: The future of chips in Lifeport, is het Lifeport Semicon Talentplan, waarbij op verschillende manieren wordt geïnvesteerd in het opleiden van jongeren, maar ook van volwassenen (Leven Lang Ontwikkelen) tot technische en technologische vakmensen. Het gaat om het ontwikkelen en invoeren van speciale onderwijsmodules, de inrichting van laboratoria en het uitvoeren van multidisciplinaire projecten. Daar wordt door het rijk, in de eerste fase 2 miljoen in geïnvesteerd, oplopend tot 6 miljoen in de komende jaren.
NXP en Radboud Universiteit
NXP werkt al diverse jaren samen met de drie technische universiteiten in Nederland, maar ook steeds meer met ROC Nijmegen, de HAN University of Applied Sciences, ARTeZ Hogeschool voor de kunsten in Arnhem en de Radboud Universiteit Nijmegen.
‘Er werken zo’n zestig onderzoekers, die aan het promoveren zijn en daarmee hun PhD behalen, bij ons en acht parttime hoogleraren’, vertelt Geraerts. ‘Het is mooi om te zien dat de Radboud Universiteit ook een actieve rol neemt. We zijn aan het kijken hoe we onze eigen onderzoeksvragen beter kunnen matchen met onderzoek dat de universiteit doet.’
De Radboud Universiteit doet onder meer onderzoek naar een nieuwe, efficiëntere generaties chips en computers, bijvoorbeeld neuromorphic computing. Daarbij werken computers meer zoals de hersenen van de mens. Ander onderzoek aan de universiteit richt zich op fotonische (geheugen)chips, die werken op basis van licht in plaats van elektriciteit.
De samenwerking tussen bedrijven en onderwijs- en kennisinstellingen zorgt ervoor dat het onderwijs meer oog krijgt voor vragen van de bedrijven. En andersom: dat bedrijven meer maatschappelijk betrokken zijn. Daar is Geraets van overtuigd: ‘Het helpt voor de verbinding als je niet eens in de drie maanden met elkaar vergadert, maar gewoon dagelijks met elkaar aan het werk bent. Dat stimuleert innovatie.’
