De uitdagingen in zorg en welzijn zijn groot. De vraag groeit en het personeel staat onder druk. Daarbij komt dat mensen meer gericht zijn op zelf vorm geven van hun eigen leven en langer zelfstandig blijven wonen. Technologie kan daarbij helpen. Maar in de praktijk blijkt dat veel technologische oplossingen hun belofte nog niet waarmaken. Niet omdat ze er niet zijn, maar omdat kennis en ervaring over adoptie en implementatie nog weinig wordt gedeeld en de innovaties niet optimaal worden toegepast en opgeschaald.
In de regio Arnhem-Nijmegen werken HAN, Tech@doptie (practoraat van Rijn IJssel en ROC Nijmegen) en Health Valley samen om de adoptie te vergroten. Ze bundelen hun krachten om tot een ecosysteem te komen dat zorg- en welzijnsorganisaties écht helpt. Door versnipperde kennis en ervaring meer samen te ontwikkelen en delen.
Er is al veel maar het blijft versnipperd
Wie kijkt naar de regio ziet een rijk aanbod. Er zijn innovatielabs, onderzoeksprojecten, trainingen, pilots en concrete toepassingen. Toch wordt die rijkdom lang niet altijd benut. “Er is heel veel,” zegt Jeltje Kok, Associate practor Tech@doptie bij Rijn IJssel. “Maar iedereen is opnieuw het wiel aan het uitvinden.”
Organisaties werken vaak parallel aan vergelijkbare vraagstukken, zonder van elkaar te weten wat al ontwikkeld of geleerd is. Zeker kleinere organisaties hebben daar last van: zij hebben minder tijd, minder capaciteit en vaak geen eigen innovatieafdeling. Het gevolg? Goede ideeën blijven hangen in pilots. Kennis blijft liggen. En technologie bereikt de praktijk onvoldoende.
Van losse initiatieven naar één beweging
Met het project Samen Slimmer werd gekeken naar wat de knelpunten en uitdagingen in de regio zijn. De conclusie is duidelijk: de grootste uitdagingen zitten niet in de technologie zelf, maar in de processen en mensen en die nodig zijn om het na adoptie op te schalen.
In Tech@doptie komt de volgende stap aan bod. Hoe gaan we een regionaal ecosysteem bouwen rondom de adoptie en implementatie van technologie in zorg en welzijn? Welke focus brengen we daarin aan om meer samenwerking op dit gebied voor elkaar te krijgen?
De echte uitdaging: van pilot naar praktijk
Innovaties starten lukt vaak nog wel. Maar daarna wordt het lastig. “Na een pilot stokt het vaak,” zegt Charlotte Lommen, projectleider bij HAN Academie Mens en Maatschappij. “Wie neemt het eigenaarschap? Hoe borg je iets? Hoe schaal je het op?”
Veel organisaties missen de voorwaarden om technologie structureel in te zetten: medewerkers zijn niet altijd voldoende digitaal vaardig, er is geen duidelijke regie, het management is niet altijd betrokken en kennis over wat werkt ontbreekt of is moeilijk vindbaar.
Vooral voor kleinere organisaties is implementatie lastig. Zij hebben vaak geen ICT-afdeling en weinig ruimte om te experimenteren.
Technologie als middel voor gezondheid en welzijn in een eigen leefomgeving
In de adoptie-aanpak van de samenwerkende partners staat technologie nadrukkelijk niet centraal als doel, maar als middel. Het vertrekpunt is altijd de vraag: wat hebben mensen nodig om langer zelfstandig te kunnen wonen in de wijk?
Dat kan gaan om hele verschillende toepassingen: apps die mantelzorg beter organiseren, hulpmiddelen voor dagstructuur, zoals Tessa of Compaan, digitale ondersteuning bij bewegen of slapen, medicijndispensers of toepassingen zoals de Floortje-app, die helpt bij het behouden van eigen regie.
Daarnaast ontstaat er steeds meer interesse in nieuwe technologieën zoals AI, die bijvoorbeeld administratieve processen kan ondersteunen of zorgprofessionals kan ontlasten. Maar welke oplossing je ook kiest: het gaat er uiteindelijk om dat deze aansluit bij de dagelijkse praktijk én vol te houden is op de lange termijn.
Samen leren wat werkt (en wat niet)
Een belangrijk doel van de samenwerking is het opbouwen van gezamenlijke kennis. Niet alleen theoretisch, maar juist ook praktisch. Wat werkt in een specifieke context? Wat werkt niet en waarom? Wanneer is een technologie echt waardevol, wanneer levert het echt iets op en voor wie? Binnen de HAN wordt bijvoorbeeld gewerkt aan methodes om de waarde van technologie beter te bepalen.
En hoe maak je een organisatie innovation ready, is een organisatie überhaupt klaar om te vernieuwen? Want als innovatie op één persoon rust, strandt het vaak.
“Je hebt de hele organisatie nodig,” zegt Charlotte. “Van werkvloer tot management.”
Concrete ondersteuning: kennis, training en een loket
Hoewel het gezamenlijke ecosysteem nog in ontwikkeling is, ligt er al veel concreet aanbod. Denk aan trainingen in digitale vaardigheden, ondersteuning bij implementatie, onderzoek naar adoptie en opschaling, begeleiding bij innovatieprocessen.
Om dit beter toegankelijk te maken, is een belangrijke eerste stap gezet: een gezamenlijk loket. Via dit digitale loket kunnen zorg- en welzijnsorganisaties vragen stellen, het aanbod ontdekken, aangeven dat ze willen meedoen en in contact komen met de juiste partners
Achter dat loket werken de verschillende organisaties samen. Het doel: één ingang, in plaats van een versnipperd landschap. “Als iets nog niet precies past,” benadrukt Charlotte, “dan kijken we hoe we het passend kunnen maken.”
Naar een regionaal ecosysteem
De komende periode staat in het teken van het verder vormgeven van een regionaal ecosysteem. Daarbij horen fundamentele vragen. Zoals Waar ligt de regie? Welke thema’s krijgen prioriteit? Hoe zorgen we dat samenwerking blijft bestaan? En hoe organiseren we eigenaarschap?
Het vraagt ook iets van de betrokken organisaties zelf. Minder denken vanuit het eigen belang, meer vanuit het gezamenlijke doel.
“Je moet bereid zijn een stukje van de puzzel te leveren,” zegt Jeltje. “En samen verantwoordelijkheid te nemen.”
Een uitnodiging aan de regio
Hoewel de eerste stappen gezet zijn, is de beweging nog volop in ontwikkeling. Er zijn veel organisaties in de regio, van grote zorginstellingen tot kleine welzijnsinitiatieven, die nog kunnen aansluiten.
De oproep is dan ook helder: doe mee. Of je nu op zoek bent naar toegang tot kennis en ervaring, ondersteuning bij innovatie en implementatie of samenwerking met andere organisaties. Het gaat uiteindelijk om betere zorg en ondersteuning in de wijk.
Of, zoals Charlotte het samenvat: “Door samen te werken op het hele traject van innovatie tot opschaling, kunnen we sneller, beter en effectiever technologie inzetten en echt verschil maken.”
Wil je meedoen of heb je vragen? Kijk op: techadoptie.nl/kennisloket
Samen bouwen aan zorg van morgen
De transitie in zorg en welzijn vraagt niet alleen om nieuwe technologie, maar vooral om nieuwe manieren van samenwerken. In Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is die die beweging al begonnen. Door kennis te delen, initiatieven te bundelen en samen op te trekken, ontstaat een sterker fundament.
Niet perfect. Nog in ontwikkeling. Maar met een duidelijke richting: van versnippering naar samenhang, van losse pilots naar duurzame toepassing, en van technologie als gadget naar technologie als waardevolle ondersteuning.
En uiteindelijk draait het om mensen in de wijk, die met de juiste ondersteuning langer zelfstandig en met regie kunnen leven.
