Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is voor het eerst een reconstructie van de clitoris ontwikkeld. Dat gebeurt veertig jaar na de eerste penisreconstructie. Bij de eerste groep patiënten zijn de resultaten veelbelovend.
Een operatie bij vulvakanker kan levens redden, maar ook het seksleven van vrouwen flink veranderen. ‘Wanneer de tumor in of rondom de clitoris zit, moeten we die soms gedeeltelijk verwijderen’, vertelt gynaecologisch oncoloog Mieke ten Eikelder van het Radboudumc. ‘Tot nu toe werd de wond daarna dichtgemaakt en verdween de clitoris onder een laag huid. Zonder aandacht voor kwaliteit van leven of de vraag of een orgasme nog mogelijk is.’
Voor de penis stamt de eerste hersteloperatie na kanker al uit 1987. Hoog tijd om ook herstel van de seksuele functie van de clitoris te ontwikkelen. Plastisch chirurg Tim Nijhuis bedacht daarom samen met Ten Eikelder een nieuwe operatietechniek. Nijhuis: ‘Zodra de tumor verwijderd is, worden de zenuwbundels losgemaakt en verschoven zodat er een nieuw topje van de clitoris ontstaat. Daarna zetten we daar een stukje wangslijmvlies overheen. Wangslijmvlies lijkt namelijk op het gebied bij de vulva.’ Zo blijft de gevoeligheid van de clitoris behouden.
Clitoraal orgasme
Van de eerste 23 vrouwen met vulvakanker die zijn geopereerd met herstel van de clitoris, kon negentig procent na de operatie weer een clitoraal orgasme krijgen. Dat gebeurde drie tot zes maanden na de operatie. Ten Eikelder: ‘In het begin is de clitoris soms wat overgevoelig of juist minder gevoelig, maar na een jaar is het herstel optimaal. We zien dat bij de meeste vrouwen het gevoel weer teruggaat naar de situatie van voor de operatie.’
In Nederland krijgen ongeveer 450 vrouwen per jaar vulvakanker. Bij een kwart is de clitoris of het gebied eromheen betrokken. Herstel van de clitoris kost bij deze vrouwen vijftien minuten extra operatietijd. Behalve bij vulvakanker kan deze hersteltechniek ook helpen na verminking van de geslachtsdelen.
Andere centra opleiden
De clitorisreconstructie krijgt nu landelijke uitrol als onderdeel van wetenschappelijk onderzoek. Naast het Radboudumc behandelen nog acht andere ziekenhuizen vulvakanker. Zij doen allemaal mee aan een vervolgproject, waarin de gynaecologisch oncologen en plastisch chirurgen de nieuwe techniek aanleren. Daarnaast leiden Nijhuis en Ten Eikelder momenteel buitenlandse specialisten op.
De eerste resultaten zijn veelbelovend, maar de onderzoekers benadrukken dat ze de techniek verder moeten onderzoeken. Ze gaan daarom samen met de andere Nederlandse ziekenhuizen met financiële steun van KWF in kaart brengen of het herstel daadwerkelijk leidt tot betere seksuele functie en kwaliteit van leven, en hoe ze de techniek veilig en goed kunnen toepassen in de dagelijkse zorg.
Meer informatie
Wilt u weten of deze operatietechniek voor u geschikt is, neem dan s.v.p. contact op met uw behandelend arts. Patiënten kunnen hiervoor terecht in het Radboudumc, of in de nabije toekomst ook in andere centra in Nederland.
De resultaten van de eerste18 patiënten staan beschreven in deze publicatie:
Clitoral reconstructive surgery for patients with vulvar carcinoma. Ten Eikelder M, Veldmate G, Pettai F, Schepens-Franke A, de Hullu J, Nijhuis T. DOI: 10.1016/j.ygyno.2026.07.013.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op Radboudumc
